I Ogólnopolska Konferencja Naukowa
 
GUZY NEUROENDOKRYNNE PRZEWODU POKARMOWEGO
 
Warszawa, 18-19 listopada 2005
Hotel HAYATT, ul. Belwederska 40
 
   
Program Konferencji (wersja polska) Program Konferencji (wersja polska) Conference Program (english version) Komitet Organizacyjny Komitet Naukowy
Od 1 października 2005 roku 99322 osoby odwiedziły tę stronę. Sobota, 22 listopada 2014, 
  Rola klasyfikacji histopatologicznej w diagnostyce i rokowaniu guzów neuroendokrynnych.
 

   Informacje kontaktowe
   Streszczenia prac zakwalifikowanych do prezentacji
   Streszczenia wykładów
   Strona główna
  Dr hab. n. med. Anna Nasierowska-Guttmejer

      Nowotwory neuroendokrynne układu pokarmowego, zwane żołądkowo-jelitowo-trzustkowymi guzami neuroendokrynnymi (ang. Gastro-entero-pancreatic/neuroendocrine tumors - GEP/NET), stanowią mniej niż 2% wszystkich nowotworów przewodu pokarmowego. Pochodzą one z komórek rozlanego systemu endokrynnego (diffuse endocrine system - DES ) rozproszonego w całym organizmie, głównie jednak w ścianie przewodu pokarmowego oraz w trzustce, w której tworzą wyspy Langerhansa. Pierce, w 1978 roku, z uwagi na ich specyficzne cechy czynnościowe, nazwał je komórkami układu APUD (amine precursors uptake, decarboxylation). Obecnie, wyróżnia się 15 typów wyspecjalizowanych komórek nabłonkowych pochodzenia endodermalnego, których funkcją jest regulowanie proliferacji, wydzielania, wchłaniania i motoryki poszczególnych odcinków przewodu pokarmowego oraz trzustki. Zróżnicowanie czynności komórek wynika z syntezy i wydzielania hormonów peptydowych oraz biogennych amin specyficznych dla danego typu komórki. Do najważniejszych hormonów peptydowych układu trawiennego należą gastryna, sekretyna i cholecystokinina czyli pankreozymina.
      Z uwagi na niejednorodny, kliniczny i morfologiczny obraz GEP/NET-ów, powszechnie używane się różne określenia dla tych nowotworów, na przykład rakowiak, apudoma, argentaffinoma, wyspiak, guz z komórek Kulczyckiego, rak niezróżnicowany, rak neuroendkorynny lub rak drobnokomórkowy. Z klinicznego punktu widzenia, w zależności od czynności wydzielniczej komórek, guzy te dzielone są na wydzielające i niewydzielające oraz czynne i nieczynne hormonalnie. Nowotworom produkującym hormony towarzyszyć mogą objawy określonych zespołów klinicznych.
      GEP/NET-y, w zależności od umiejscowienie i czynności wydzielniczej, dzielone są na dwie podstawowe grupy. Pierwszą z nich stanowią guzy powszechnie zwane rakowiakami. Wyróżnia się wśród nich rakowiaki wywodzące się z 1. górnego odcinka prajelita (foregut tumor - 25%), które stanowią guzy płuca, grasicy, żołądka i dwunastnicy, 2. środkowego odcinka prajelita (midgut tumor - 40 do 60%) - guzy jelita krętego i jelita czczego oraz 3. dolnego odcinka prajelita (hindgut tumor - 15 do 35%) - guzy dystalnego odcinka okrężnicy i odbytnicy. Specyficzny zespół kliniczny midgut tumor określany jest zespołem klinicznym rakowiaka, który stanowi najczęstszy zespół kliniczny nowotworów neuroendokrynnych (40% przypadków). Drugą grupę GEP/NET-ów stanowią guzy trzustki. Wśród nich nowotwory czynne hormonalnie stanowią około 60% przypadków. Przebiegają one z następującymi zespołami klinicznymi: insulinoma (20% przypadków), gastrinoma (10% przypadków) i sporadycznie VIP-oma, Glucagonoma oraz Somatostatinoma (2-1% przypadków). Guzy trzustki nieczynne hormonalnie stanowią około 30 do 40% przypadków. W momencie rozpoznania zwykle są znacznie zaawansowane miejscowo, często wykrywane wraz z ich przerzutami. Guzy te mogą wprawdzie wydzielać substancje czynne hormonalnie, ale ich niski poziom nie wywołuje objawów klinicznych.
      Celem ujednolicenia nazewnictwa tej niejednorodnej grupy nowotworów, w 2000 roku grupa patologów europejskich wprowadziła nową klasyfikację przyjęta przez Światową Organizację Zdowia WHO (1), łączącą ich anatomiczno-kliniczno-patologiczne i czynnościowe cechy. Kryteria niniejszej klasyfikacji są następujące:
  1. umiejscowienie guza : w żołądku, trzustce, dwunastnicy i górnym odcinku jelita cienkiego, dystalnym odcinku jelita cienkiego i jelicie krętym, wyrostku robaczkowym, okrężnicy i odbytnicy oraz określeniu obecności lub braku objawów określonego zespołu klinicznego,
  2. cechy histopatologiczne i immunohistochemiczne: wielkość i obraz histoformatywny guza, naciekanie naczyń, pni nerwowych, tkanek otaczających i obecności przerzutów, ocena aktywności proliferacyjnej na podstawie indeksu Ki-67 i ocena typu komórki,
  3. jednolity schemat dzielący te nowotwory na cztery kategorie.
      Uwzględniając powyższe cechy, klasyfikacja z 2000 roku wyróżnia następujące typy histopatologiczne GEP/NET-ów:
  1. Wysokodojrzały guz neuroendokrynny, z indeksem proliferacyjnym poniżej 2%, dzielący się na dwa podtypy:
    1. z łagodnym przebiegiem lub
    2. trudnym do określenia w momencie diagnostyki - łagodnym lub potencjalnie złośliwym,
  2. Wysokodojrzały raka neuroendokrynny, o niskiej złośliwości, z indeksem proliferacyjnym od 2% i poniżej 15%,
  3. Niskodojrzały rak neuroendokrynny, o wysokiej złośliwości i indeksie proliferacyjnym 15% i powyżej.
  4. Rak o mieszanej budowie egzo- i endokrynnej - gruczolakorak/rak neuroendokrynny.
      Tabela nr 1 przedstawia mikroskopowe cechy i kryteria złośliwości guzów neuroendokrynnych według klasyfikacji WHO z 2000 r.

Cechy mikroskopowe Wysokodojrzały guz neuroendokrynny Wysokodojrzały rak neuroendokrynny Niskodojrzały rak neuroendokrynny
1. Układ histoformatywny Struktury pseudogruczołowe, trabekularne, mieszane Struktury lite, mieszane, trabekularne, pseudogruczołowe Struktury lite, kompleksy komórkowe
2. cytologia Komórki monomorficzne z niewielką atypią i pojedynczymi figurami podziału średni polimorfizm komórkowy, ogniskowo figury podziału Duży polimorfizm komórkowy, nieprawidłowe figury podziału
3. martwica Brak Ogniskowa Rozległa
4. kryteria złośliwości Różnicowanie między 1.1, a 1.2: wielkość guza, naciekanie tkanek otaczających, angioinwazja wielkość guza, głębokość inwazji, naciekanie naczyń i pni nerwowych, index Ki-67* Wysoki indeks Ki-67, brak ekspresji Chromograniny, obecna ekspresja Enolazy i Synaptofyzyny, akumulacja białka TP53
Tabela 1. Cechy mikroskopowe NET według klasyfikacji WHO z 2000 roku
*wielkość guza oraz wartość indeksu proliferacyjnego Ki-67 wyraża się zmienną wartością w zależności od umiejscowienia narządowego nowotworu

      Uzupełnieniem powyżej przedstawionej klasyfikacji są następujące przypadki. Przykładem wysoko-dojrzałego guza neuroendokrynnego jest rakowiak środkowego odcinka prajelita o indeksie proliferacyjnym poniżej 2%, przebiegający bez przerzutów. Wysoko-dojrzałym rakiem neuroendokrynnym według klasyfikacji z 2000 roku będzie nazwany rakowiak tej samej lokalizacji, z indeksem proliferacyjknym od 2 do 15% przebiegający z przerzutami.
      Podsumowując, należy stwierdzić, iż klasyfikacja histopatologiczna GEP/NET-ów z 2000 roku jest przydatna klinicznie i stanowi podstawę w decyzjach terapeutycznych. Prawidłowo określony typu nowotworu jest kluczowym elementem diagnostyki. Rokowanie chorych z guzami neuroendokrynnymi jest lepsze, niż z klasycznym rakiem, a wybór metody leczenia zależy od typu mikroskopowego nowotworu.

 
 
    - Sponsor Konferencji
  Created by: DominikGłowacki,2005